Sâu máy tính "có não" AI: Khi thiết bị IoT rủ laptop của bạn đi "bụi"

Anh em nghĩ sao nếu một ngày đẹp trời, cái máy in hay camera an ninh ở nhà tự động dò điểm yếu mạng wifi, rồi rủ rê chiếc laptop chứa đầy tài liệu mật của anh em đi "bụi"? Đội ngũ nghiên cứu tại Đại học Toronto vừa tạo ra một loại "sâu máy tính" mới: không chỉ lây nhiễm theo bản năng, mà còn được gắn "não" AI để tự học, tự thích nghi và tìm cách "hack" mọi thiết bị có kết nối internet.

Chào anh em, đang ngồi nhâm nhi ly cafe ở xứ sở lá phong, mình vừa đọc được một tin khá "sốc nhiệt" từ chính các chuyên gia ở Đại học Toronto (Canada). Anh em làm IT hay Quản trị dự án chắc không lạ gì chuyện đối phó với rủi ro bảo mật. Quản lý hệ thống đôi khi cũng giống như chăm sóc một khu vườn vậy: phải rào giậu cẩn thận để chống trộm. Nhưng nếu tên trộm không chỉ leo rào mà còn biết đứng ngoài quan sát thói quen của anh em, xài AI để tìm chỗ hàng rào yếu nhất thì sao? Đó chính là câu chuyện của con "sâu máy tính AI" vừa được giới thiệu.

1. Sâu máy tính chạy bằng AI: Không còn là kịch bản phim viễn tưởng

Ngày xưa, virus hay sâu máy tính (worm) giống như mấy anh đi phát tờ rơi dọc đường. Chúng được lập trình sẵn một kịch bản A, cứ thế đi gõ cửa từng nhà. Nếu gặp bức tường lửa (Firewall) bảo vệ không đúng kịch bản, nó chịu chết.

Nhưng con sâu AI này lại mang một đẳng cấp khác. Nhóm nghiên cứu của Giáo sư Nicolas Papernot đã chứng minh rằng: khi kết hợp malware với các mô hình trí tuệ nhân tạo, con sâu này có thể tự phân tích mục tiêu. Đi cửa chính bị khóa? Không sao, nó tự "suy nghĩ" và chuyển sang đi cửa sổ. Chìa khóa không vừa? Nó tự đi tìm thông tin để chế chìa khác.

2. Tại sao con "sâu AI" này lại khiến giới bảo mật mất ngủ?

Sự đáng sợ của loại mã độc mới này nằm ở 3 yếu tố cực kỳ thực dụng:

• •Ngon, bổ, rẻ (cho Hacker): Hacker không cần phải bỏ tiền tỷ để thuê các siêu AI như ChatGPT hay Claude. Nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ cần dùng các mô hình AI mã nguồn mở (miễn phí và dễ dàng tải về), gỡ bỏ vài rào cản an toàn là đã có thể tạo ra một con sâu cực kỳ nguy hiểm.
• •Chiến thuật "Ăn bám siêu hạng": Đây mới là phần thâm độc nhất. Một khi chui vào được thiết bị của anh em, con sâu này sẽ lôi luôn tài nguyên máy tính (CPU/GPU) của chính anh em ra để "suy nghĩ" và lên kế hoạch tấn công máy tiếp theo. Giống như việc bạn bị trộm lẻn vào nhà, dùng chính tiền của bạn để mua đồ nghề đi ăn trộm nhà hàng xóm vậy. Chi phí mở rộng tấn công của hacker sẽ giảm xuống gần bằng 0!